Kızkapanlı

-KIZKAPANLI (ZETTIKON)OYMAĞI:
Atmalı Aşiretinin 12 Oymağından birisi olan Kızkapanlılar, daha önceleri ZETTIKON diye anılmakta idiler. İran Horasanı Civarında yaşarken ZEYTİNCİLİKLE uğraştıkları tahmin edilmektedir. Bu nedenle ZEYTİN kökünden gelen ZETTIK adını almışlardır. Daha sonraları bu oymaktan bir genç, bir kız kaçırmış ve KIZKAPANLI  adı ile anılmaya başlanmışlar.
Kızkapanlı oldukça büyük bir Oymaktır. Türkiyenin bir çok yerinde bulunmaktadırlar. Kahramanmaraş/Pazarcık, Ağrı/Patnos, Sivas/Hafik, Edirne/Keşan’da birer Kızkapanlı köyleri vardır. XVI. Yüzyılda, Adana ile Karaman arasında Varsak Uruğuna bağlı oymaklar içinde KIZKAPANLAR DA vardır. Ve “Cemaat-i  Tabi-i Varsak” diye geçer.(1)
-Tarihçesi:
Biz bu araştırmamızda, sadece Kahramanmaraş/Pazarcıktaki  Atmalı olan KIZKAPANLILARLA  görüştük. Görüştüğümüz Kızkapanlılar, Sadaka ve Ketü  Oymaklarının kendilerine çok yakın olduklarını söylemektedirler. Aslında 12 oymağın tamamı akrabadır ve aynı zamanda kardeştir. 1936 Pazarcık doğumlu, şu anda Gaziantep’te ikamet eden Salman Yavuz ATMACA bu konuda; “Bu üç oymak, üç kardeşten türemiştir. Bu kardeşlerin birbirlerinden ayrılmalarıyla, bu üç oymak ortaya çıkmıştır. Kızkapanlı Oymağına adını veren kardeş, bir kız kaçırmıştır. Bu oymak da KIZKAPANLI adını almıştır. Sadaka oymağına adını veren kardeş, Sadaka topladığından, SADAKALAR adını almış, diğer kardeş de çok güldüğünden ve şakacılığı çok fazla olduğundan oymak KETÜ ismini almıştır.” Diyor.
Aslında Kaşgarlı Mahmut bu KETÜ  kelimesinin KÜT, KÖTÜRÜM kelimelerinden geldiğini yazmaktadır. Doğrusu da budur. Aslında Küt ve Kötürüm olan kardeşe KETÜ denilmiştir.
Kızkapanlılar, kendilerinin de Atmalı Aşireti ile beraber Ortaasya’dan Anadolu’ya göç ettiklerini ifade etmektedirler. Ketü ve Sadaka Oymakları ile birlikte Pazarcık yöresine yerleşmişler. Daha önceden  Kızkapanlı Oymağının uzun süre Atmalı Aşiretine Boy Beyliği yaptığını belirtmiştik. Kızkapanlılar’dan en son, KOSAYİ ATMEN, yani ATMALI KÖSE adındaki şahıs Atmalı Aşiretine bir  süre Boy Beyliği yapmıştır. Tahminen bundan 220 yıl önce Kızkapan Oymağının Reisi HAYDIKİ ŞAVE imiş. Bu şahıs, HAYDOLAR Obasına mensuptur. Cumhuriyetin ilanından sonra, ALİ KORURER Muhtarlık yapmıştır. Bu şahsın torunları bugün halen Muhtarlık yapmaktadırlar.
-Obaları:
Dç. Dr. Mehmet ERÖZ, Kızkapanlı Oymağının Sekiz Obası olduğunu söyler(1). Fakat biz yerinde yapmış olduğumuz araştırmalarda, oba sayısının 12 olduğunu görmüş olduk. Bu Obalar şunlardır:
Gözolar, Çopur, Haydolar, Gözlügöl, Arapmolla, Hacı Haydo, Ökkeşli, Körtesür, Tozolar, Hasaraş, Zorba ve  Kötüköy Obaları mevcuttur.
Türkiyenin muhtelif yerlerinde Kötüköy vardır. Kötü ve Çirkin isimleri, fena ruhlardan, ecelin pençesinden kurtarmak için konulurdu. Böylece Kötü kelimesi, şahsın, obanın, oymağın, köyün peşinde söylenince, o içtimai heyetlerde isim olurdu(1).
-Yaylak ve Kışlaklar:
Kızkapanlar, yaylak olarak Elbistan ile Gölbaşı arasındaki Nurhak Dağlarını kullanırlardı. Bu yaylaların tapularının da kendilerinde olduğunu ifade eden Kızkapanlar, tapuları Halep’ten aldıklarını belirtmektedirler. Bugün halen Nuhak, Tahtalı ve Sırıklı Yaylalarına giden Kızkapanlar vardır.

Kızkapanlı Aşireti: “Kethüda Obası” adıyla da anılan Kızkapanlı Aşireti, Osmanlı Tahrir Defterlerinde “Türkman Yörükanı Taifesinden” gösterilmişlerdir.

nadolu’nun bir çok yerlerinde bulunmaktadırlar. Adana ile Karaman arasında yaşıyan büyük Varsak Türk uruğuna bağlı oymaklar içinde «Kızkapanlar»ın bulunduğunu ve kayıtlarda «Cemaat-i Kız kapan Tabi-i Varsak» diye geçmektedir. Ağrı’nın Patnos, Sivas’ın Hafik ve Edirne’nin Keşan kazasında da Kızkapanlı köyleri bulun-maktadır. Yörükler arasında da Kızkapanlı’ların bulunduğunu M. Eröz Bey söylemektedir.

Kızkapanlı köyleri:

– Gözlügöl obası,
– Arapmolla obası,
– Haydolar obası, Kötüköy obası,
– Çopurlu obası,
– Gözolar obası,
– Körtesür obası,
– Hasaraş (Karahasan) obası.

Kaynakça
Kitap: DOĞU AŞİRETLERİ VE EMPERYALİZM
Yazar: MAHMUT RİŞVANOĞLU
Re: KIZKAPANLILAR OYMAĞI
gönderen TurkmenCopur » 20 Ara 2010, 03:24

KIZKAPANLILAR:

Sünnileşmişlerdir.

Oldukça büyük bir boydur. Türkiye’nin birçok yerinde bulunurlar. Ağrı’nın Patnos’una bağh Kızkapanlı köyüne de gitmek istedik. Rehber çıkmadığı için gidemedik. Sivas (Hafik) de ve Edirne’de (Kezan)’da da birer Kızkapanlı Köyü var. XVI. asırda, Adana ile Karaman arasında yaşayan büyük Varsak Uruğu’na bağlı oymaklar içinde Kızkapanlar da vardır ve kayıtlarda «Cemaat-i Kızkapan tabi-i Varsak» diye geçer.” Varsak’lar, halen Adana’nın Kozan, Saimbeyli, Kadirli taraflarında «Farsak» adı ile birçok köy teşkil ederler. Türkiye’nin muhtelif yerlerinde de Var-sak (Farsak) köyleri mevcuttur. XV. asra ait tarihi kayıtlarda, Karaman ile Tarsus arasında dağlık bir araziye Varsaklü ve Varsak Dağı adı verilmektedir. «Cemaat-i Varsak» sonradan Niğde’ye bağlı Karaca – Dağ’a yerleşmiştir. Bu misallerden anlıyoruz ki, sahipsiz bir memleket yıkılmağa mahkümdur. Devlet milli kültürden elini çekerse, XVI. asrın Varsak’larına bağlı Kızkapanlı’ları bir iki asır içinde dillerini kaybeder giderler. Hafik ve Keşan’daki Kızkapanlı’lar çevrenin tesiri ile bu erimeden kurtulmuşlar. Maraşlılar, 20-30 sene önce yaylalara gelen, Aydınlı adını verdikleri Yörükler arasında Kızkapanlı’lar da olduğunu söylüyor.

Kızkapanlı köyünün obaları şunlardır:

1 — Gözlügöl Obası (Gözlügöl Obası ile Ali-kahya Obası bir oba teşkil eder).
2 — Arapmolla Obası,
3 — Haydolar Obası,
4 — Çopurlu Obası,
5 — Gözolar Obası,
6 — Kötüköy Obası (Türkiye’nin muhtelif yerlerinde birçok Kötüköy vardır. Kötü ve Çirkin isimleri çocukları fena ruhlardan, ecelin pençesinden kurtarmak için konulurdu. Böylece şahsın, obanın, oymağın, köyün peşine geçince, o içtimai heyetlere de isim olmuş olurdu.),
7 — Körtesür Obası,
8 — Hasaraş (Karahasan) Obası.

Kaynakça
Kitap: Doğu Anadolu Türklüğü
Yazar: Mehmet Eröz